မိန္းကေလး ၂၉ ရာႏႈန္းက ယင္းတို႔၏ ဝတ္လစ္စလစ္ပုံကို အင္တာနက္ေပၚတြင္သာ ေတြ႔ဆုံဖူးသူ သူစိမ္းထံသို႔ ေပးပို႔ခဲ့ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။ ယင္းအေရအတြက္သည္ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာျဖစ္သည္။
"လက္ကိုင္ဖုန္းေႀကာင့္ ဘ၀ဆံုးရသူမ်ား"
ေအးထြန္းမင္း
၂ဝဝ၉ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလ။ ဖေလာ္ရီဒါျပည္နယ္မွ အသက္ ၁၃ ႏွစ္အရြယ္ ဟုပ္ဝစ္ဆဲလ္ - Hope Witsell အမည္ရွိ ေက်ာင္း သူတစ္ဦးသည္ ဆဲြႀကိဳးခ်လ်က္ မိမိကိုယ္ကို အဆုံးစီရင္သြားသည္။ သူမသည္ ဖေလာ္ရီဒါေက်းလက္တြင္ ႀကီးျပင္းခဲ့သူ ျဖစ္သည္။ မိဘႏွစ္ပါးမွာ ဘာသာေရး ကိုင္း႐ႈိင္းသူမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
၂ဝ၁ဝ ျပည့္ႏွစ္၊ သူမ သတၱမတန္းေအာင္ၿပီးခ်ိန္တြင္ သူမ၏ အေပၚပိုင္း ဗလာက်င္းေနေသာ ဓာတ္ပုံကို သူမ သေဘာက်ေန သည့္ ေက်ာင္းေနဖက္ေယာက္်ားေလးထံ ပို႔မိလိုက္သည္။ ထိုေယာက္်ားေလး၏ မိန္းကေလး သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦးက ယင္းဓာတ္ပုံ ကို ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားထံသို႔ လက္ကိုင္ဖုန္းမွတစ္ဆင့္ ျဖန္႔ေဝလိုက္သည္။ ထို ဓာတ္ပုံသည္ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြင္း ခ်က္ခ်င္း ပ်ံ႕ႏွံ႔သြားသည္။ သူမ မေသဆုံးမီ ဒိုင္ယာရီထဲတြင္ ေရးသားခဲ့သည္မွာ ''ငါ့အေၾကာင္းကို ငါ့ေနာက္ကြယ္မွာ လူေတြ က ေျပာေနလိုက္ၾကတာ။ ငါ့ကို မိန္းမပ်က္တဲ့။ ငါ သူတို႔ကို သိပ္မုန္းတာပဲ''။
၂ဝဝ၉ ခု ဇူလိုင္လတြင္ အလားတူျဖစ္ရပ္ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ စင္စန္နယ္တီၿမိဳ႕စြန္တြင္ ေနထိုင္သည့္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္အရြယ္ရွိ ဂ်က္ဆီ လိုဂင္- Jessie Logan သည္ ဆဲြႀကိဳးခ် အဆုံးစီရင္သြားသည္။ ရည္းစားထံေပးပို႔ခဲ့ေသာ သူမ၏ ဝတ္လစ္စလစ္ပုံသည္ သူငယ္ ခ်င္းမ်ားအၾကား ပ်ံ႕ႏွံ႕လ်က္ အုတ္ေအာ္ေသာင္းတင္း ျဖစ္ကုန္သည့္အတြက္ အရွက္တကဲြျဖစ္ကာ ဘဝကို အဆုံးစီရင္သြားျခင္း ျဖစ္ သည္။ ရည္းစားႏွင့္ ကဲြသြား သည့္အခါ ရည္းစားျဖစ္သူက အဆိုပါဓာတ္ပုံကို အျခားသူမ်ားထံ လက္ဆင့္ကမ္းလိုက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ သူမ အထက္တန္းေက်ာင္း ေအာင္ၿပီးသည့္ႏွစ္တြင္ အဆုံးစီရင္သြားျခင္း ျဖစ္သည္။
ဂ်က္ဆီ၏ မိဘမ်ားက သူမ၏ ရည္းစားေဟာင္း၊ ဓာတ္ပုံကို လက္ဆင့္ကမ္းျဖန္႔ေဝခဲ့သည့္ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူမ်ား၊ ေက်ာင္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႕ႏွင့္ တားဆီးျခင္းမျပဳခဲ့သည့္ ရဲအရာရွိတို႔ကို တရားစဲြဆိုသည္။
စတင္ျဖစ္ပြားခ်ိန္တြင္ ဂ်က္ဆီက ဓာတ္ပုံမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနျခင္းကို တားဆီးေပးပါရန္ ေက်ာင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးအဖဲြ႔သို႔တင္ျပခဲ့ရာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖဲြ႔က ေက်ာင္း၏ ျပစ္မႈေရးရာအတိုင္ပင္ခံ ရဲအရာရွိ ေပါလ္ပိုင္းထံ ရည္ညႊန္းလိုက္သည္။ ရဲအရာရွိက ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူ မ်ားအား ယင္းတို႔၏ လက္ကိုင္ဖုန္းမ်ားအတြင္းရွိ ဓာတ္ပုံကို ဖ်က္ေပးရန္ ေမတၱာရပ္ခံေပးမည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဓာတ္ပုံကို ဖ်က္ေပး သည္၊ မေပးသည္မွာ ေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူတို႔အပိုင္းသာ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ ဂ်က္ဆီသည္ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ျပည့္ၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ထို႔ ထက္ပို၍ သူ႔တြင္ လုပ္ပိုင္ခြင့္ မရွိေၾကာင္း ဂ်က္ဆီအား ေျပာသည္။
ဂ်က္ဆီ၏ ကိစၥမတိုင္မီ အရြယ္မေရာက္ေသးသူတစ္ဦး ပတ္သက္ေနေသာ ဆက္တင္းကိစၥတြင္ ရဲအရာရွိ ေပါလ္သည္ အမႈဖြင့္လ်က္ သက္ဆိုင္ရာ မိဘမ်ားအား ေခၚယူေဆြးေႏြးခဲ့သည္။ အရြယ္မေရာက္ေသးသူမ်ားအား လိင္ကိစၥျဖင့္ ပတ္သက္ေစျခင္းသည္ ႀကီးေလးေသာ ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္သျဖင့္ ယင္းကဲ့သို႔ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဂ်က္ဆီမွာမူ အသက္ျပည့္ၿပီးျဖစ္သျဖင့္ ယင္းကဲ့သို႔ အေရးမယူႏိုင္ေပ။
ဂ်က္ဆီက ေက်ာင္းအာဏာပိုင္မ်ားထံ တိုင္ၾကားလိုက္သည္ကို သိရွိေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားက သူမအေပၚ ထိုးႏွက္မႈမ်ား ပိုမိုလုပ္ လာၾကသည္။ သူမအား မိန္းမပ်က္၊ အက်င့္ပ်က္မ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေခၚေဝၚပုတ္ခတ္ၾကသည့္အျပင္ တယ္လီဖုန္းဆက္ကာ ညစ္ညမ္းစြာ ေျပာဆိုမႈမ်ား လုပ္လာခဲ့သည္။
စာသင္ႏွစ္ ၿပီးဆုံးခါနီးအခ်ိန္တြင္ ဂ်က္ဆီသည္ စာမက်က္ႏိုင္ေတာ့။ ေက်ာင္းမတက္ဘဲ ေနေတာ့သည္။ ယင္းသို႔ ျဖစ္ပ်က္ ေန သည္ကို မိဘမ်ားက မသိဟု ဆိုသည္။ သူမ ေက်ာင္းပ်က္ေနျခင္းကို ေက်ာင္းမွ တိုင္စာေရာက္လာသည့္အခါတြင္မွ အေျခအေနကို ရိပ္မိေတာ့သည္ဟု သူမ မိခင္က ႐ုပ္ျမင္အင္တာဗ်ဴးတြင္ ေျပာသည္။
ေက်ာင္းဆင္းပဲြတြင္ သူမကို ဝိုင္းဝန္းေလွာင္ေျပာင္ၾကသည္။ စကၠဴလုံးမ်ားျဖင့္ ပစ္ေပါက္သည္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေသေၾကာင္းႀကံသြား သည့္ ရင္းႏွီးသူတစ္ဦး အသုဘကို ဂ်က္ဆီက တစ္ေန႔တြင္ လိုက္ပို႔သည္။ ေနာက္တစ္ေန႔တြင္ ဂ်က္ဆီ သူ႔ကိုယ္သူ အဆုံးစီရင္ လိုက္ ေတာ့သည္။
လက္ကိုင္ဖုန္းျဖင့္ တစ္ဦးထံတစ္ဦး သာမန္ စာသားေပးပို႔ျခင္းကို တက္ဆ္တင္း- Texting ဟု အမည္ေပးထားသည္။ လိင္ကိစၥ သေဘာသက္ဝင္သည့္ စာသား၊ ဓာတ္ပုံ၊ ဗီဒီယိုေပးပို႔ျခင္းကို ဆက္တင္း- Sexting ဟု ေခၚၾကသည္။ လူငယ္မ်ားအၾကား တစ္ဦးထံ တစ္ဦး စာသား၊ ဓာတ္ပုံ၊ ဗီဒီယိုဖိုင္မ်ား ေပးပို႔ျခင္းသည္ ၂၁ ရာစု ဆယ္ ေက်ာ္သက္မ်ား၏ နိစၥဓူဝ ျပဳၿမဲ ကိစၥ ျဖစ္ေနသည္။
အမ္တီဗီေတးဂီတ ႐ုပ္ျမင္အစီအစဥ္က ဆက္တင္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ လူငယ္လူရြယ္မ်ားအၾကား သေဘာထား မွန္ကန္ေစရန္ ရည္ရြယ္လ်က္ A Thin Line ဟူေသာ အမည္ရွိ စစ္တမ္း ေကာက္ယူမႈ ျပဳလုပ္သည္။ အ သက္ ၁၄ ႏွစ္မွ ၂၄ ႏွစ္အၾကား လူငယ္ ၂၅ ရာႏႈန္းေက်ာ္သည္ ဆက္တင္းတြင္ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္း ပါဝင္ပတ္သက္ေနသည္ ဟု စစ္တမ္းတြင္ ေတြ႕ရသည္။ ယင္းတို႔အနက္မွ ၁ဝ ရာႏႈန္းသည္ ယင္းတို႔၏ ကိုယ္တုံးလုံးဓာတ္ပုံကို လက္ကိုင္ဖုန္းခ်င္းေပးပို႔ျခင္း၊ အင္ တာနက္ေပၚသို႔တင္ျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ခဲ့ဖူးသည္ဟုဆိုသည္။ ယင္းတို႔အနက္ ၁၇ ရာႏႈန္းသည္ လက္ခံရရွိထားေသာ ဓာတ္ပုံကို အျခားသူမ်ားထံ (ကာယကံရွင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရွိဘဲ) ေဝငွဖူးသည္။
သုေတသနျပဳခံမ်ား၏ ၅ဝ ရာႏႈန္းသည္ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္း လက္ကိုင္ဖုန္းမွတစ္ဆင့္ အႏိုင္က်င့္မႈကို ခံခဲ့ရသည္ဟု ဆို သည္။ လက္ကိုင္ဖုန္းျဖင့္ သြားပုပ္ေလလြင့္ ပုတ္ခတ္ေသာ မမွန္သတင္းမ်ား ေပးပို႕ခံရျခင္းမွာ အမ်ားဆုံး ျဖစ္သည္။ ၈ ရာႏႈန္းသည္ ၿခိမ္းေျခာက္ခံရသည္ ဟုဆိုသည္။ ယင္းသို႔ အႏိုင္က်င့္ခံရသူ မိန္းကေလးမွာ ၅၃ ရာႏႈန္းရွိၿပီး ေယာက္်ားေလးမွာ ၄၂ ရာႏႈန္း ျဖစ္ သည္။ မဖြယ္မရာဓာတ္ပုံမ်ား အေပးအယူလုပ္ေနျခင္းျဖင့္ ဆိုးရြားေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ား ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္သည္ကို ေက်ာင္း သူ ေက်ာင္း သား ၇၅ ရာႏႈန္းက သိရွိ သည္။ သို႔ေသာ္ စိတ္အလိုကို မထိန္းႏိုင္ၾက။
မိန္းကေလးမ်ားသည္ ေယာက္်ားေလးမ်ားထက္ ဝတ္လစ္စလစ္ဓာတ္ပုံမ်ားကို မိန္းကေလး အခ်င္းခ်င္း ဖလွယ္ရန္ အခြင့္အ လမ္းမ်ားသည္ဟု သုေတသနက ေတြ႔ရွိသည္။ အပ်ိဳေဖာ္ဝင္ခါစ မိန္းကေလးမ်ားသည္ ဓာတ္ပုံေပးပို႔ျခင္းကို အပ်ိဳေဖာ္ မဝင္ေသးသူ မ်ားထက္ ပိုလုပ္ေလ့ရွိသည္။ မိန္းကေလး ၂၉ ရာႏႈန္းက ယင္းတို႔၏ ဝတ္လစ္စလစ္ပုံကို အင္တာနက္ေပၚတြင္သာ ေတြ႔ဆုံဖူးသူ သူစိမ္းထံသို႔ ေပးပို႔ခဲ့ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။ ယင္းအေရအတြက္သည္ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာျဖစ္သည္။
အလားတူ သုေတသနကို ဆမီးယားဟင္ဒူဂ်ာႏွင့္ ပတ္ခ်င္ - Sameer Hinduja and Justin Patchin သုေတသနဌာန ကလည္း ျပဳ လုပ္ခဲ့သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ ၁၂ ရာခိုင္ႏႈန္းက အျခားသူမ်ား၏ ဓာတ္ပုံမ်ားကို ကာယကံရွင္ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ႐ိုက္ယူၿပီး အင္တာနက္ေပၚသို႔ တင္ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။
အျခားသူတစ္ဦး၏ ဓာတ္ပုံ၊ ဗီဒီယိုကို ႐ိုက္ယူရာတြင္ ကာယကံရွင္ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရွိျခင္း၊ အတင္းအၾကပ္ ႐ိုက္ယူျခင္းတို႔ ရွိေနသျဖင့္ အက်ိဳးဆက္မွာ ထိတ္လန္႔ဖြယ္ရာ ျဖစ္သည္။ ကာယကံရွင္ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ ႏွစ္ကိုယ္တူ ၾကည္ႏူးေနသည့္ အခိုက္အတန္႔ကို ခိုး႐ိုက္ ကာ အင္တာနက္ေပၚတင္ျခင္းသည္ ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္သည္။ ခိုး႐ိုက္သူသည္ ကိုယ္တိုင္ပါ ဝင္လႈပ္ရွားေနသူ ျဖစ္လင့္ကစား သူတို႔၏ မ်က္ႏွာ မပါဝင္ေစရန္ ေယာက္်ားေလးမ်ားက တမင္တကာ စီစဥ္ထားတတ္ၾကသည္။ မ်က္ႏွာပါဝင္ေနသည့္တိုင္ ဗီဒီယို နည္းပညာျဖင့္ မ်က္ႏွာကို ေဖ်ာက္ထားေလ့ရွိသည္။ ယင္းသို႔ မိမိအပိုင္းကို ဖုန္းကြယ္ထားျခင္းသည္ မ႐ိုးသားသည့္သေဘာကို ထင္ရွားေစသည္။ တစ္ဖက္သားအား အရွက္တကဲြ ျဖစ္ေစလုိေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ ပါဝင္ေနသည္။
တူႏွစ္ကိုယ္႐ိုက္ကူးထား ေသာပုံမ်ား တယ္လီဖုန္းအတြင္း ရွိေနသည္ဟု သိထားသူ တစ္ဦးဦးက ထိုဖုန္းကို ေခတၱအလစ္သုတ္ကာ ထိုဖုန္းမွပင္ အျခားလူမ်ားထံသို႔ ေပးပို႔ျခင္းျဖင့္ ကာယကံရွင္ ကိုယ္တိုင္ ေပးပို႔သည္ဟု ထင္မွတ္မွားေစသည္။ ခလုတ္တစ္ခ်က္ႏွိပ္ ႐ုံျဖင့္ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ တယ္လီဖုန္းမ်ားထံ ေရာက္သြားေစႏိုင္သည့္အတြက္ အဖ်က္စြမ္းအားသည္ ႀကီးမားလွသည္။ ခံရသူ အဖို႔ မ်ားစြာနစ္နာရသည္။
ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား ယူေဆာင္သြားလာေနသည့္ လက္ကိုင္ဖုန္းႏွင့္ ခရီးေဆာင္ ကြန္ပ်ဴတာမ်ားသည္ သူတို႔၏ ဘဝမ်ားကို တစ္စစီ ဆုတ္ၿဖဲပစ္ႏိုင္သည့္ ပစၥည္းမ်ား ျဖစ္သည္ကို ဂ႐ုမထားမိၾက။ တစ္ခဏတာ စိတ္႐ူးေပါက္ ႐ုံမွ်ႏွင့္ လူငယ္တစ္ေယာက္၏ ဂုဏ္ သိကၡာ အဖတ္ဆယ္၍ မရႏုိင္ေလာက္ေအာင္ ေက်ျပဳန္းသြားႏိုင္သည္။ ဆက္တင္းသည္ လူငယ္ အခ်င္းခ်င္း တစ္ေယာက္အေပၚ တစ္ေယာက္ မညႇာမတာႏွိပ္ကြပ္ ႏိုင္ေသာ နည္းလမ္း ျဖစ္လာေနသည္။
ေဟာ္မုန္းတို႔ ထၾကြ ေသာင္းက်န္းေနသည့္ အရြယ္မို႔ လူငယ္မ်ားသည္ ဆင္ျခင္တုံ အား နည္းၾကသည္။ ယခင္က စာသင္ေက်ာင္း တြင္ အႏိုင္က်င့္ျခင္းသည္ ကစားကြင္း၊ အိမ္သာတို႔တြင္ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္က်ဴးလြန္ျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း ယခုအခါ လက္ ကိုင္ဖုန္းကို အသုံးျပဳလ်က္ အႏိုင္က်င့္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားလာသည္။ စိတ္ကို အႏိုင္က်င့္ျခင္း ျဖစ္သည္။ မရင့္က်က္ေသးသည့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားသည္ အလူးအလဲ ခံရေတာ့သည္။ မေလ်ာ္ကန္ေသာ သတင္းစကား၊ မေတာ္တေရာ္ ဓာတ္ပုံတို႔ ကို ျဖန္႔ေဝျခင္းျဖင့္ တိုက္ခိုက္ အႏိုင္က်င့္မႈမ်ား ရွိေနသည္။ သုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ သိရွိရသည္မွာ ဆက္တင္းျဖင့္ အ ႏိုင္က်င့္ မႈေၾကာင့္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္ေသႏႈန္းသည္ ၁ ဒသမ ၉ ရာႏႈန္းရွိၿပီး ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ အႏိုင္က်င့္ခံရမႈေၾကာင့္ သတ္ေသ ႏႈန္း မွာ ၁ ဒသမ ၇ ရာႏႈန္းသာ ရွိသည္ ။
ယင္းသို႔ အႏိုင္က်င့္မႈမ်ားကို အေရးယူေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အာဏာပိုင္မ်ား အခက္ေတြ႕ရသည္။ က်ဴးလြန္သူမ်ားသည္ ငယ္ ရြယ္သူ မ်ား ျဖစ္သျဖင့္ ျပစ္ဒဏ္ ႀကီးႀကီးမားမားေပးပါက အညြန္႔ခ်ိဳး သကဲ့သို႔ ျဖစ္သြားမည္ကို စိုးရိမ္ရ သည္။ အျပစ္ဒဏ္ ေပါ့ေနပါကလည္း က်ဴးလြန္ၿမဲ က်ဴးလြန္ေနၾကမည္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရသည္။ တရား႐ုံးသည္ ဆက္တင္းျပႆနာကို ေျဖရွင္းရာတြင္ အသင့္ေတာ္ ဆုံး မျဖစ္ႏိုင္ဟု စိတ္ပညာရွင္အခ်ိဳ႕က ဆိုသည္။ လူငယ္မ်ား အသိစိတ္ ရင့္က်က္လာရန္ ေလ့က်င့္ေပးဖို႔ လိုအပ္သည္။
ဟုပ္ဝစ္ဆဲလ္သည္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို သတ္မေသမီ ဓာတ္ပုံကိစၥေၾကာင့္ မိဘမ်ားက သူ႔အား အျပင္မထြက္ဘဲ ေနေစသည္။ ေက်ာင္းမွ လည္း ႏုတ္လိုက္သည္။ သို႔ေသာ္ သူမက အျခားေယာက္်ား ေလးတစ္ေယာက္ထံ အေပၚပိုင္း ဗလာက်င္းထားသည့္ ဓာတ္ပုံကို ပို႔ ျပန္သည္။ ဤသည္မွာ စိတ္ဓာတ္အရ ေခ်ာင္ပိတ္မိေနေသာ ငယ္ရြယ္သူတစ္ဦး၏ တုံ႔ျပန္မႈဟု စိတ္ပညာရွင္မ်ားက ဆိုသည္။ ဘာျဖစ္သလဲ ငါလုပ္တယ္ဟူသည့္ အရြ႕ဲတိုက္ေသာ အျပဳအမူ ျဖစ္သည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔၏ အျပဳအမူသည္ ခံစားမႈကို ဦးစားေပးသျဖင့္ နားလည္ရန္ ခက္ခဲသည္။ ခံစားမႈကို က်ိဳးေၾကာင္းျပသက္သက္ျဖင့္ ေျပာဆိုရွင္းျပလွ်င္ ပိုမိုေပါက္ကဲြေလ့ရွိသည္။ ခံစားမႈကို နားလည္ေအာင္ ႀကိဳးစားရသည္။ ထိုခံစားမႈကို အသိအမွတ္ျပဳကာ က်ိဳးေၾကာင္းဆက္စပ္ျခင္းသည္သာ အေကာင္း ဆုံး ျဖစ္သည္။
မိဘမ်ားသည္ သားသမီးမ်ား ေစာင့္ၾကည့္ေနရန္ လိုအပ္သည္ဆိုေသာအခ်က္ကို ပညာရွင္မ်ားက လက္ခံၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ၁၉၈ဝ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ားက ႀကိဳးဖုန္း အသုံးျပဳလ်က္ စကားေျပာျခင္း ႏွင့္ ယေန႔ေခတ္ လက္ကိုင္ဖုန္း အသုံးျပဳျခင္းတို႔သည္ မ်ားစြာ ျခားနားခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။ အိပ္ယာထဲ၊ အိမ္သာထဲ စသည့္ မျမင္ကြယ္ရာအထိ ယူသြားႏိုင္ၿပီး စြမ္းေဆာင္ရည္အမ်ိဳးမ်ိဳး တပ္ဆင္ ထားသည့္ လက္ကိုင္ဖုန္းသည္ ဒုကၡအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေပးစြမ္းႏိုင္သည့္ ကိရိယာ ျဖစ္ေနသည္။ လက္ကိုင္ဖုန္း ရွိေနေသာ ဆယ္ေက်ာ္ သက္ကို ထိုင္ေစာင့္ေန၍ လက္ေတြ႔တြင္ မျဖစ္ ႏိုင္။ လက္ကိုင္ဖုန္းသည္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ေသာပစၥည္း ျဖစ္သည္။ စက္တင္ဘာ ၁၁ တိုက္ခိုက္မႈအၿပီး လက္ကိုင္ဖုန္း အသုံးျပဳမႈ အဆမတန္ တိုးတက္မ်ားျပားလာသည္။ မိဘမ်ားက သားသမီးမ်ား မည္ သည့္ေနရာ တြင္ ရွိသည္ကို ခ်က္ ခ်င္းသိလိုၾကသည္။ သားသမီးမ်ား ေဘးမသီ ရန္မခ ရွိေနသည္ကို ေသခ်ာလိုၾကသည္။
လက္ကိုင္ဖုန္းမ်ားတြင္ က်ယ္စြာ အသုံးျပဳလာသည့္အတြက္ အေဝးေျပးလမ္းတြင္ ျဖစ္ပြားေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ား၊ ေျမေအာက္ ကားရပ္နားရာတြင္ ျဖစ္ပြားေသာ ရာဇဝတ္မႈမ်ား ထက္ဝက္ေလ်ာ့က် သြားသည္ဟု စာရင္းဇယားမ်ားက ဆိုသည္။ ယင္းသို႔မရွိမျဖစ္ အသုံး ဝင္ေသာ ကိရိယာျဖစ္ေသာ္လည္း မေလ်ာ္မကန္ အသုံးျပဳပါက အဖ်က္စြမ္းအားလည္း ႀကီးမားလွသည္။
မိန္းကေလးမ်ားသည္ ရည္းစားမ်ားထံ ယင္းတို႔၏ ဝတ္ လစ္စလစ္ပုံမ်ားကို ေပးပို႔သည္မွာ ထုံးစံလို ျဖစ္လာေနသည္။ ဓာတ္ပုံ ေပးပို႔ ဖူးသည့္ မိန္းကေလး ၁၄ ရာ ႏႈန္းက သူတို႔ပုံမ်ားသည္ သူတို႕၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရွိဘဲ အျခားသူမ်ားထံတြင္ ေရာက္ရွိေနသည္ဟု ယူဆၾကသည္။
ယင္းကဲ့သို႔ ဓာတ္ပုံ လက္ခံရရွိဖူးသည့္ ေယာက္်ားေလး ၁၇ ရာႏႈန္းက ထိုပုံမ်ားကို ဆက္လက္ေဝငွဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။ ထို သို႔ ေဝငွရာတြင္ တစ္ခါတစ္ရံ၌ တစ္ဦးထက္မကေသာ လူမ်ားထံ ေပးပို႔ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။ ဤေနရာတြင္ မိန္းကေလးမ်ား သည္ ေယာက္်ားေလးမ်ားထက္ ပိုမိုလက္သြက္သည္ဟု ဆိုသည္။ သုေတသနျပဳ ေမးျမန္းခဲ့ေသာ မိန္းကေလး ဆယ္ဦးအနက္ တစ္ဦးက ၎တို႔၏ ဝတ္လစ္စလစ္ပုံကို လက္ကိုင္ဖုန္း၊ အင္တာနက္မွတစ္ဆင့္ ေပးပို႕ခဲ့ဖူးသည္ဟု ဆိုသည္။
ဆက္တင္းသည္ ဒုကၡလွလွ ေရာက္ေစႏိုင္သည္ဆိုေသာ အခ်က္ကို လူငယ္ ၅ဝ ရာႏႈန္းက သိရွိၾကေသာ္လည္း သူတို႕သည္ ဆက္တင္း မလုပ္ဘဲ မေနႏိုင္ဟု ဆိုၾကသည္။
လူမႈေရးပညာရွင္ ကက္သရင္းဘိုဂလီ - Kathleen Bogle သည္ လာဆားလ္တကၠသိုလ္မွ လူမႈေရးသိပၸံ ပါေမာကၡျဖစ္သည္။ သူမ က ''ဒုကၡျဖစ္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ သိေပမယ့္ ကေလးေတြက သူတို႔႔ရဲ႕ အလွ်ံညီးညီး ေတာက္ေလာင္ေနတဲ့ စမ္းသပ္ခ်င္တဲ့ဆႏၵကို မလြန္ ဆန္ႏိုင္ရွာၾကဘူး'' ဟု ထင္ျမင္ခ်က္ေပးသည္။ ''ဆယ္ေက်ာ္သက္ေတြ ကားကို အျမန္ေမာင္းၾကသလိုပဲ။ ငါ ဘာမွမျဖစ္ႏိုင္ဘူး ဆိုၿပီး ေမာင္းႀကတာပဲ။ တိုက္မိခိုက္မိၿပီဆိုမွ မ႐ွဴႏိုင္ မကယ္ႏိုင္ ျဖစ္ၾကရတယ္။ ဆက္တင္းမွာလည္း ဒီလိုပဲ ဘာမွ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး ဆိုၿပီး မ်က္ကန္း တေစၧမေၾကာက္ ေလွ်ာက္လုပ္ေနၾကတာ'' ဟု သူမက ေျပာသည္။ ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ အႏၲရာယ္ကို ေဖာ့ ေတြးၾက သည္။ သိလ်က္ႏွင့္ ဝိဘက္ ၾကမၼာ ငင္ၾကသည္။
ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္၏ ဦးေႏွာက္သည္ အျပည့္အဝ ရင့္က်က္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ မရွိေသးေပ။ ဆယ္ေက်ာ္သက္မွ အသက္ႏွစ္ ဆယ္ အတြင္းတြင္ ဦးေႏွာက္၏ စိတ္ခံစားမႈအပိုင္းက အျခားအပိုင္းမ်ားထက္ လ်င္ျမန္စြာ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာသည္။ စိတ္ခံစား လြယ္လာသည္။ ပတ္ဝန္းက်င္၏ ဖိအားကို မခံႏိုင္ ျဖစ္လာသည္။ ခ်င့္ခ်ိန္အားနည္း ေနသည့္အရြယ္မို႔ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ကိုးကြယ္ရာတစ္ခုလို နာခံ သည္။ ပတ္ဝန္းက်င္ရွိ အျခားေသာဆယ္ ေက်ာ္သက္မ်ား ဝတ္သလို စားသလို လိုက္လုပ္ေနၾကသည္။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ အဝတ္အစား၊ အသုံးအေဆာင္ ေရာင္းခ်သူမ်ား၏ အခြင့္ေကာင္းပင္ ျဖစ္သည္။ သူတို႔၏ ကုန္ပစၥည္းကို 'ေပါက္' ေအာင္ ေၾကာ္ျငာ အားျဖင့္ ဖိတြန္းသည္။ ေပါက္သြားသည့္အခါ ေရာင္းမ ေလာက္ေတာ့။ ဆယ္ေက်ာ္သက္ တို႕ သဘာဝအတိုင္း တစ္ဦးက ဝတ္လွ်င္ လိုက္ဝတ္သည္၊ သုံးလွ်င္ လိုက္သုံးၾကသည္။
ဦးေႏွာက္၏ က်ိဳးေၾကာင္းဆင္ျခင္မႈႏွင့္ ဆိုင္ေသာ အစိတ္အပိုင္း- Frontal Cortex) သည္ အသက္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္သည့္ အခါတြင္ မွ အျပည့္အဝ ဖြံ႕ၿဖိဳးလာ သည္။ ထိုခါတြင္မွ က်ိဳးေၾကာင္း ဆင္ျခင္ျခင္း၊ အက်ိဳးအျပစ္ကို ခ်ိန္ဆေတြးေတာျခင္းတို႕ လုပ္လာႏိုင္ သည္။
ဆယ္ေက်ာ္သက္တို႔သည္ အြန္လိုင္းေပၚတြင္ တင္လိုက္သည့္ ဝတ္လစ္စလစ္ ဓာတ္ပုံမ်ားသည္ ၎တို႕၏ အနာဂတ္အေပၚ မည္မွ် သက္ေရာက္ႏိုင္သည္ကို သတိ မထားမိၾက။ ငယ္ရြယ္သူမ်ားပီပီ ရယ္ေမာစရာတစ္ခုအျဖစ္သာ သေဘာထားမိၾကသည္။ ထိုဓာတ္ပုံ မ်ားသည္ တကၠသိုလ္ဝင္ စိစစ္ေရး ဌာနႏွင့္ မိမိအား အလုပ္ခန္႔ထား မည့္ အလုပ္ရွင္လက္ထဲသို႔ ေရာက္ေနႏိုင္သည္ကို မစဥ္းစားမိ ၾက။ ယင္းသို႔ ေရာက္ေနလွ်င္ သူတို႔၏ အနာဂတ္အေပၚ ဆိုးက်ိဳး မ်ားစြာ သက္ေရာက္သြားႏိုင္သည္။ ဆိုင္ဘာစေပ့ (အင္တာနက္)ေပၚသို႔ေရာက္သြားသည့္ ဓာတ္ပုံသည္ မည္သည့္အခါတြင္မွ် ေပ်ာက္ကြယ္သြားမည္မဟုတ္ေပ။ တစ္ေထာင့္ေထာင့္ တစ္ေနရာရာတြင္ ထာဝရရွိေနေတာ့မည္။ သူတို႔၏ ဘဝတာတစ္ခုလုံးတြင္ ေျခာက္လွန္႔ေနေပေတာ့မည္။
ဆက္တင္းျဖင့္ တိုက္ခိုက္ခံရသည့္ လူငယ္မ်ား၏ စိတ္ဖိစီးမႈ ျမင့္တက္လာသည္။ ထိုကဲ့သို႔အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ မိမိကိုယ္ ကိုယ္ကို သတ္ေသရန္ အခြင့္အလမ္း ၃ ဆမွ် ျမင့္တက္လာသည္ဟု သုေတသနက ေတြ႕ရသည္။ ေက်ာင္းထြက္ရန္ ဆုံးျဖတ္ဖို႕လည္း ၃ ဆမွ် နီးစပ္လာသည္။
ဖေလာ္ရီဒါ၊ အင္ဒီယာနာ၊ အိုဟိုင္ယိုႏွင့္ ပင္ဆဲလ္ေဗးနီးယားျပည္နယ္တို႔တြင္ ဝတ္လစ္စလစ္ ဓာတ္ပုံမ်ားကို တယ္လီဖုန္းျဖင့္ ျဖန္႔ျဖဴးမႈျဖင့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားသည္ တရား႐ုံးတြင္ ရင္ဆိုင္ေနရၿပီ ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕ဆိုလွ်င္ ျပစ္မႈႀကီးအျဖစ္ စဲြဆိုခံေနရသည္။
ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ား၏ ေလးပုံတစ္ပုံသည္ ဆက္တင္းတြင္ ပါဝင္ပတ္သက္ေနသည္ဟု သုေတသနမ်ားက ဆိုသည္။ အသက္ႏွစ္ ဆယ္မွ သုံးဆယ္အတြင္းရွိ သူမ်ား၏ သုံးပုံတစ္ပုံသည္ ဆက္တင္း တြင္ ပါဝင္ေနသည္ကို ေတြ႕ရသည္ ဟု အျခားသုေတသနတစ္ခု က ဆိုသည္။ ယင္းသို႔ဆိုလွ်င္ ဆက္တင္းသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္ လြန္ေျမာက္သည့္အခါ ပိုမိုပ်ံ႕ႏွံ႔လာသည္ဟု ေကာက္ ခ်က္ခ်ႏိုင္သည္။
အမ္တီဗီက ျပဳလုပ္ေသာ A Thin Line သုေတသနသည္ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအား ပညာေပးရန္ ျဖစ္သည္။ ေခတ္ေပၚ ဆက္သြယ္ေရး မီဒီယာကိရိယာမ်ားကို အသုံးျပဳရာတြင္ အမွားႏွင့္ အမွန္အၾကားတြင္ ပါးလႊာေသာ မ်ဥ္းေၾကာင္းေလး တစ္ေၾကာင္း သာ ျခားထားေၾကာင္း၊ ထို႔ေၾကာင့္ သတိႀကီးစြာထားလ်က္ တစ္ခဏတာေပၚလာေသာ စိတ္႐ူးေပါက္မႈကို တြန္းလွန္ရန္ လိုအပ္ေၾကာင္း သတိေပးျခင္း ျဖစ္သည္။
ေခတ္တိုင္းေခတ္တိုင္း၊ မ်ိဳးဆက္တိုင္း မ်ိဳးဆက္တိုင္းတြင္ မေလ်ာ္မကန္ျပဳမူမႈ ဆိုသည္မွာ ရွိခဲ့သည္သာ ျဖစ္သည္။ သုိ႔ေသာ္ ယေန႔ေခတ္ မ်ိဳးဆက္တို႔ လက္ဝယ္တြင္ရွိေနသည့္ မေလ်ာ္မကန္ အသုံးျပဳႏိုင္သည့္ ပစၥည္းသည္ လြန္စြာ အစြမ္းထက္ေသာ ကိရိယာ ျဖစ္ေနသည္။ လက္ကိုင္ဖုန္းမွ ဓာတ္ပုံတစ္ပုံ၊ စာသားတစ္ပိုဒ္၊ ဗီဒီယို အပိုင္းတစ္ပိုင္းသည္ စကၠန္႔ပိုင္း အတြင္း ကမၻာ တစ္လႊားသို႔ ပ်ံ႕ႏွံ႔ သြားႏိုင္သည္။ လူသားတစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦးအၾကား ဂဏန္းဆယ္လုံးသာ ျခားေတာ့သည္။ ဂဏန္းဆယ္လုံးလွည့္ လိုက္႐ုံျဖင့္ ဆက္သြယ္လိုသူကို ဆက္သြယ္ႏိုင္သည့္ အေနအထား ျဖစ္လာသည္။
အေမရိကန္ျပည္ ေလာ့အင္ဂ်လိစ္ၿမိဳ႕တြင္ ရဲက လူမည္းတစ္ဦးကို ဥပေဒမဲ့ ႐ိုက္ႏွက္ကန္ ေက်ာက္ေနေသာ ဗီဒီယိုအပိုင္းအစ တစ္ခုေၾကာင့္ လူမည္းမ်ား ဆႏၵျပကာ မီးတင္႐ႈိ႕သျဖင့္ ေလာ့အင္ဂ်လိစ္ၿမိဳ႕ တစ္ၿမိဳ႕လုံး မီးဟုန္းဟုန္း ေတာက္ေလာင္ခဲ့ဖူးသည္။ လက္ကိုင္ဖုန္းျဖင့္ ဗုံးခဲြႏိုင္ေသာ အဆင့္သို႔ ေရာက္ေနသည္။
ေခတ္မီ မီဒီယာကိရိယာမ်ား၏ အစြမ္းျဖင့္ အစိုးရမ်ားကို ျဖဳတ္ခ်ခဲ့ဖူးသည္။ အဓိက႐ုဏ္းမ်ား ျဖစ္ပြားေစခဲ့သည္။ လူတစ္ဦး တစ္ေယာက္ အေပၚ လက္ကိုင္ဖုန္း၏ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္ႏိုင္မႈ ပမာဏသည္ ယုံႏိုင္ဖြယ္ပင္မရွိ။
အသက္ ၁၈ နွစ္ျပည့္မွ လက္ကိုင္ဖုန္းကို လိုင္စင္ျဖင့္ ကိုင္ေဆာင္ရမည္ဟု ကန္႔သတ္ရန္ လြန္စြာေနာက္က်သြားၿပီ ျဖစ္သည္။ မိဘမ်ားက သားသမီး လက္ကို ကားေသာ့အပ္လိုက္ျခင္းသည္ သူတို႕၏ လႈပ္ရွားသြားလာ ႏိုင္စြမ္းကို ျမႇင့္တင္ေပးလိုက္ျခင္း ျဖစ္ သလို လမ္းအႏၲရာယ္ ျဖစ္ပြား ႏိုင္ေျခလည္း ရွိလာသည္။ ႐ုပ္ဝတၴဳ ပ်က္စီးမႈသည္ မေတာ္တဆ ျဖစ္ပြားမႈ၏ ပတ္ဝန္းက်င္သို႔သာ သက္ေရာက္မႈ ရွိႏိုင္သည္။ သို႔ေသာ္ လက္ကိုင္ဖုန္းတစ္လုံး၏ အဖ်က္စြမ္းအားသည္ နယ္နမိတ္ အကန္႔အသတ္မရွိ။ လူငယ္မ်ား အား အင္တာနက္လုပ္ခ်ိန္ကို ကန္႔သတ္ျခင္း၊ အီးေမးလ္ကို စစ္ေဆးျခင္း၊ ဝက္ကင္မရာ ျဖဳတ္သိမ္းျခင္းတို႔ျဖင့္ ၎တို႔အား တားဆီးႏိုင္မည္ မဟုတ္ေပ။ လူငယ္မ်ားသည္ ယင္းတို႔အေပၚ အကန္႔အသတ္မ်ားကို ပါးနပ္စြာ ေရွာင္ကြင္းႏိုင္ၾက သည္သာ ျဖစ္ သည္။
စာသင္ခ်ိန္တြင္ စားပဲြခုံ ေအာက္တြင္ လက္လွ်ိဳထားျပီး ဆရာမကို ၾကည့္ေနကာ တယ္လီဖုန္းလက္ကြက္ကို မၾကည့္ဘဲ စာသား ကို မွန္ကန္စြာ႐ိုက္ျပီး ေပးပို႔ ႏိုင္ၾကသည္။ တစ္ဖက္မွ တယ္လီဖုန္းေခၚသံ- Ring Tone ကို အ သက္ ၂၅ ႏွစ္အထက္ရွိသူ (ဆရာမ) မၾကားႏိုင္ေစရန္ ႀကိမ္ႏႈန္းျမႇင့္ ေခၚသံကို အသုံးျပဳထားသည္။ ထို ႀကိမ္ႏႈန္းျမင့္လႈိင္းကို လူႀကီးမ်ား မၾကားႏိုင္ဘဲ လူငယ္မ်ားသာ ၾကား ႏိုင္သည္။
လက္ကိုင္ဖုန္းသည္ လူ႔ေလာကအတြင္း ဆိုင္းမပါ ဗုံမဆင့္ဘဲ ႐ုတ္ျခည္းေရာက္ရွိလာသည္။ ေသးငယ္လွပၿပီး လြန္စြာမွ အစြမ္း ထက္သည္။ အခ်ိန္ပိုေနေသာ ဆယ္ေက်ာ္သက္မ်ားအဖို႔ အေဖာ္ ေကာင္း ျဖစ္သည္။ အခ်ိန္ျဖဳန္းရန္ အထိေရာက္ဆုံး ကိရိယာ ျဖစ္ သည္။ ထို႔အတူ စာေမးပဲြ ခိုးခ်ရန္၊ ရန္ပဲြ ခ်ိန္းရန္၊ ၿခိမ္းေျခာက္ရန္၊ မူးယစ္ေဆးဝါး ဝယ္ယူရန္၊ မေတာ္ တေရာ္ဓာတ္ပုံမ်ား ေပးပို႔ ရန္ တို႔တြင္ မ်ားစြာ အသုံးဝင္သည္။
ပုဂၢလိကႏွင့္ အမ်ားျပည္သူအၾကား၊ ေမတၱာႏွင့္ အႏိုင္က်င့္ မႈအၾကား၊ ေဝါဟာရႏွင့္ အနာတရ ျဖစ္မႈအၾကား မ်ဥ္းသားထားသည္မွာ ပါးပါးလႊာလႊာေလးသာ ရွိေတာ့သည္။ လက္ကိုင္ဖုန္းကို အက်ိဳးရွိစြာ အသုံးခ်မႈႏွင့္ အလြဲသုံးမႈအ ၾကား ပါးလႊာေသာ မ်ဥ္းေၾကာင္းကို အခိုင္အခန္႔ ျပန္လည္ေရးဆဲြရန္ လိုအပ္ေနေပၿပီ။
ေအးထြန္းမင္း
.jpg)
.jpg)
